The Power of the Avant-Garde. Now and then : tentoonstellingsbezoek, Gabriella Cleuren, 2016

The Power of the Avant-Garde. Now and then : tentoonstellingsbezoek

Gabriella Cleuren

2016

Deze tentoonstelling loopt van 29 september 2016 t/m 22 januari 2017.

Een boeiende tentoonstelling die teruggaat tot de tijd rond de eeuwwisseling en de uitwerking van technische vooruitgang (gevolgen van het industriële tijdperk) in de kunst reflecteert, aanleiding geeft tot nieuwe beeldvorming met een kracht die vandaag overal veelvuldig doorwerkt

Het was een tijd van enorme maatschappelijke veranderingen, gepaard met psycho- sociale ontwrichting en de 1e wereldoorlog, progressieve politieke stromingen stelden zich striijdbaar op , de massa verscheen op het toneel , auto’s, vliegtuigen, treinen , nieuwe wapens en uitvindingen versnelden het leven.

Dit slaat beeldend neer in het futurisme in Italië , het cubo-futurisme in Rusland, Bauhaus en Blauwe Reiter in Duitsland en later het expressionisme vooraf beïnvloed door Munch en Ensor

De beweging breekt met de traditie, vindt radikaal nieuwe vormen : fragmentarisme, cubisme : een vesplintering van de vorm en een chaotisch samenzetten.

Hedendaagse kunstenaars gaan de relatie aan met een voor hen boeiende kunstenaar zoals Marlene Dumas met Munch. Beider werk heeft de vrouw als thema. Munch’s werk is meesterlijk, ironisch , zijn tekeningen verraden de vaste hand van de grootmeester met een fantastische verbeelding , gebaseerd op een omgezette werkelijkheid. De minnaar wordt een dier dat Munch in de Zoo tekende tijdens zijn instorting. Enige compositie ! Maar het drama van de eenzaamheid en vertwijfeling van een mens zijn , neergezet in een oneindig lege ruimte aan een woelige zee en donkere luchten, psychisch enorm geladen.

Marlène Dumas heeft een racistisch discours , 3 variaties vrouwen in tonaliteiten van huiskleur , de manier waarop : een hedendaags gegeven. Schitterende techniek! Zijzelf als model. Zegt iets over onze tijd.

Het bevreemdend eenzame duikt op in een eigenaardig werk van Spilliaert : jonge vrouw als een geest met hond tegen een eenzame vlakte , met zee aan de uiterste horizon. Schitterend weergave van die bevreemding en eenzaamheid.

  

Daarna komen de kleurrijke , versplinterde werken van Malevitsj, met simultaniteit, en dynamiek , later evoluerend naar intuitie, objectloosheid : suprematisme

Andere Russen zijn minder avant-gardist zoals Larionov en en Natalja Gontsjarova met invloed van de volkskunst , naieve energie en het plezier van zuiver kleur., maar ook de tegenstelling rijk , arm in beeld brengend

August Macke en Heinrich Campendonks werk breken met conventies in hun expressivitieit. Spiritualiteit wordt het streefdoel in de kunst van en na Kandinsky.

Een opvallend werk , zeer mooi vind ik de dans van Gino Severini, dynamisch, snel, appellerend aan geur en kleur, sfeer, schilderkunst puur , één werveling, evenals de sculptuur van Boccioni, alsof je het werk heb uitgewist en de stroken zijn blijven hangen, zo de beweging en snelheid gesuggereerd. Het paard van van R. Duchamp-Villon laat de symbiose van paard en machine zien, gestold. Luc Tuymans koppelt zijn werk van herhaling , leegte , bevreemding van een grote ruimte , verbleekte herinnering, subtiel geschilderd, eraan . De relatie ontgaat me.

Ruimschoots komen de Duitse expressionisten aan bod . Nolde met primitieve invloed. Internationalisering maakte toen al opgang. De Blauwe Reiter, Kandinsky , pleitend voor spiritualiteit in de kunst, Macke, R. Delaunay( Fransman) met zijn orfisme, schitterende kleurenkomposities als muzikale tonen tegen elkaar gezet, harmonieus, dissonant en later aanleiding gevend tot abstracte kunst. Rothko zal dit gegeven veel later terug opnemen.Het vermogen van de avant-garde zet aan tot de verdere experimenten van vandaag. Het werk : Marionet van Bogomir Ecker midden in de zaal , een rood interssant wezen : object in de ruimte met vragen.

De snelheid en robotisering in de maatschappij was een kortstondfige euforie die ontaardde in een mislukking door de fascistische ideologie . Een mislukking van formaat.

De kostuums van F Despero voor Diaghilev drukken een gebrek aan autonomie uit waarachter de mens zich moet verbergen , ofwel achter mythologische figuren zoals Prometheus of de acrobaat van Rouault ‘( Fr. Expressionist)of achter het masker: Otto Freundlich. (contact van mens door zijn hoofd met cosmos)Afbeelding op kaft van Entwartete Kunst in 1937.

Een werk van Mondriaan met verre doorgedreven abstractie: lijnen geaccentueerd door 3 primaire kleuren. Zeer sterk.

Hedendaagse W. Forsythe choreograaf, vraagt de deelname van de kijker door zijn ketting in de ruimte vrij te schuiven. Marcel Duchamps niet langer rechte meter, dient voor kunst in houten sjablonen. Ook scheve ; kronkelmeters zijn meters. Hier basis van het conceptualisme visueel gestalte gegeven.

Verder zijn de kleine werken van Ensor boeiend , een sfeer van onbehagen scheppend à la Edgar Ellen Poe, met de slechte geneesheren. Zeer expressief het werk van Alex van Jawlensky, Eric Heckel , en andere Duitse expressionisten zoals Schmitt Rothluff , Schiele, Kokoshka : in originele , direkte , overbloemde uitingen, wars van conventies , naar de essentie. Natuurlijk werk van rond de 2e wereldoorlog, met zijn oorsprong van vernieuwing in de 1e.

Een hedendaagse Sean Scully die door al die invloeden tot abstractie kwam.Zo is zijn werk over de wereld verstaanbaar vgs hem. Uitvergrote , coloristisch interessante helling . Het grensverleggend denken van de avant-garde werkt ook nu nog door.

Mijn overzicht is beperkt . Er zijn meerdere boeiende kunstenaars die hier niet vernoemd werden . Ik heb me vanuit mijn bezig zijn als schilder en objectebouwer vooral gefocust op wat mij aansprak en mijn disciplines.

Gabriella Cleuren 2016

 

Back to Publications